Veel (bouw)ondernemers opereren in een markt waarin marges onder druk staan. Materiaalkosten zijn gestegen, personeel is schaars en duur, projecten lopen uit en opdrachtgevers betalen later. Daarnaast zorgen geopolitieke spanningen, stijgende energieprijzen en de recente stijging van de olieprijs voor extra onzekerheid. Kosten en risico’s worden daardoor steeds moeilijker te voorspellen en liquiditeit komt sneller onder druk te staan.
Voor veel bouwondernemingen komt daar nog een extra factor bij. De recente stijging van de olieprijs werkt door in transportkosten, grondstoffenprijzen en de prijs van energie-intensieve materialen zoals staal en asfalt. In een sector waar projecten vaak maanden of jaren eerder zijn geprijsd, kunnen zulke kostenstijgingen de marge snel onder druk zetten. Wat op papier een gezond project leek, kan daardoor gaandeweg veranderen in een financieel risico.
Steeds meer ondernemers vragen zich af: red ik het nog? En: wat als ik straks kopje onder ga? Dat zijn vragen die u serieus moet nemen. Maar een dreigend faillissement betekent niet automatisch het einde van uw onderneming. Met de juiste timing en juridische strategie kunt u vaak meer sturen dan u denkt. Voorwaarde is wel dat u op tijd handelt.
In deze blog nemen we u mee in de mogelijkheden, met een speciale focus op de WHOA: een instrument waarmee u schulden kunt saneren zonder dat alle schuldeisers akkoord hoeven te gaan.
Wanneer wordt financieel zwaar weer juridisch risicovol?
Tijdig signaleren is essentieel. Niet alleen voor de continuïteit van uw onderneming, maar ook voor uw eventuele positie als bestuurder.
Herkenbare signalen zijn onder meer:
- structureel uitstellen van betalingen aan leveranciers of onderaannemers
- toenemende druk van banken of andere financiers
- het ontbreken van een actuele cashflowprognose
- het gebruiken van btw of loonheffingen om andere schuldeisers te betalen
- uw accountant of boekhouder trekt aan de bel
Vanaf het moment dat u weet – of redelijkerwijs had moeten weten – dat uw onderneming haar verplichtingen niet meer kan nakomen, verschuift uw verantwoordelijkheid. U moet dan aantoonbaar zorgvuldig handelen richting schuldeisers. Doet u dat niet, dan kan bestuurdersaansprakelijkheid in beeld komen.
Lees ook:
- Aan het roer, maar de verkeerde koers gevaren – de bestuurder en onrechtmatige daad
- Tussen wal en schip: bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement
De WHOA als strategisch instrument
De Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) biedt ondernemingen in zwaar weer een juridisch kader om schulden te herstructureren zonder faillissement.
Kort gezegd: u kunt een akkoord aanbieden aan schuldeisers waarbij zij genoegen nemen met gedeeltelijke betaling of aangepaste voorwaarden. Stemt niet iedereen in? Dan kan de rechtbank het akkoord toch verbindend verklaren (homologeren), als aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.
Voor bouwondernemers kan dat betekenen:
- een substantiële verlaging van de schuldenlast
- behoud van lopende projecten en werkgelegenheid
- stabilisatie van de relatie met bank, verhuurder of belangrijke leveranciers
- voorkomen van een faillissement met alle reputatie- en contractuele gevolgen van dien
Maar de WHOA is geen uitstelstrategie. De rechtbank toetst kritisch of uw onderneming levensvatbaar is na herstructurering. Zonder realistisch toekomstperspectief strandt het traject. Daarnaast is het een kostbaar traject, wat het voor relatief kleine schulden geen aantrekkelijke optie maakt.
Doorstart binnen of buiten faillissement?
Soms is een gecontroleerde doorstart via de WHOA mogelijk. In andere gevallen is een doorstart vanuit faillissement strategisch verstandiger. Het verschil zit in:
- de mate van controle die u wilt behouden
- de positie van separatisten (zoals de bank)
- lopende contracten en garanties
- en de vraag of waarde beter binnen of buiten faillissement kan worden veiliggesteld
Dit vraagt om scenario-denken. Wat gebeurt er als u niets doet? Wat is de positie van de fiscus? Welke zekerheden heeft de bank? En hoe kijkt een curator naar recente transacties?
Een keuze maken zonder dit vooraf scherp te hebben, vergroot het risico op persoonlijke aansprakelijkheid of vernietiging van transacties achteraf.
Praktische eerste stappen: herstel begint met inzicht
Voordat een WHOA-traject of andere herstructurering kans van slagen heeft, moet eerst de basis op orde zijn:
- een realistische cashflowprognose (minimaal 6–12 maanden vooruit)
- actuele en betrouwbare (project)administratie
- inzicht in de crediteurenstructuur (wie, hoeveel, welke zekerheden?)
- inzicht in faalkosten en verliesgevende projecten: maak een analyse per project en stuur bij waar nodig.
- inzicht in uw eigen bestuurderspositie: laat deze zo nodig juridisch beoordelen
Dit is geen administratieve exercitie, maar strategische voorbereiding. Zonder harde cijfers is geen enkel herstructureringsplan geloofwaardig, niet voor schuldeisers en niet voor de rechtbank.
Wachten verkleint uw speelruimte
Veel ondernemers blijven te lang hopen op “nog één goede maand” of “dat ene project dat alles rechtzet”. Dit is begrijpelijk vanuit een ondernemersperspectief, maar kan juridisch risicovol zijn.
Hoe langer u wacht, hoe kleiner uw onderhandelingsruimte wordt en hoe hoger de financiële schade kan worden. Schuldeisers nemen zelf maatregelen, financiers trekken faciliteiten in en het risico op persoonlijke aansprakelijkheid neemt toe.
Vroegtijdig handelen vergroot juist uw opties: minnelijk overleg, WHOA, gecontroleerde verkoop van onderdelen of – als het moet – een zorgvuldig voorbereide doorstart.
Tot slot
Een dreigend faillissement vraagt geen paniek, maar regie. Instrumenten zoals de WHOA kunnen waardevol zijn, maar alleen als tijdig wordt gehandeld en het traject zorgvuldig wordt voorbereid. Afwachten is zelden een strategie.
Wilt u weten waar uw onderneming staat en welke opties er zijn richting schuldeisers, bank of Belastingdienst? Wij brengen uw juridische positie in kaart en denken strategisch met u mee over de vervolgstappen.
Charlotte de Haan en Sylvain Caris adviseren ondernemers bij herstructureringen, WHOA-trajecten en doorstarts en begeleiden hen bij het behouden van regie in financieel zwaar weer.
