De Belastingdienst heeft aangekondigd per 1 januari 2025 actief te gaan handhaven op schijnzelfstandigheid. Maakt uw bedrijf op dit moment gebruik van zzp’ers? Dan leest u in deze blog meer over schijnzelfstandigheid. Ook vertellen we wat u kunt doen om te voorkomen dat u na 1 januari 2025 correctieverplichtingen, boetes en naheffingsaanslagen opgelegd krijgt.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Maar eerst: wat is schijnzelfstandigheid eigenijk? Hiervan is sprake als een persoon zich presenteert als zelfstandige (zzp’er), maar er feitelijk sprake is van een verkapt dienstverband. Deze constructie is zowel voor de zzp’er als voor ‘de opdrachtgever’ gunstig: de opdrachtgever hoeft, anders dan bij een werknemer, voor een zzp’er geen loonbelasting en premies te betalen. En de zzp’er kan gebruikmaken van fiscale voordelen. Aan de andere kant geniet een zzp’er minder bescherming bij ontslag of ziekte.
De kenmerken van een echte zelfstandige zijn onder meer dat hij/zij:
- zelf financiële risico’s draagt;
- specifieke kennis of vaardigheden bezit die het bedrijf of de organisatie niet heeft;
- zijn/haar eigen tijd kan indelen;
- zelf bepaalt hoe hij/zij het werk uitvoert;
- zelf verantwoordelijk is voor gereedschap en andere materialen;
- meerdere opdrachtgevers heeft en zelf aan klantenwerving doet;
- een eigen administratie voert; en
- zich tijdens de werkzaamheden naar buiten presenteert als zelfstandige.
Handhaving per 1 januari 2025
In 2016 is de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie (DBA) in werking getreden. Deze wet had onder meer tot doel om een einde te maken aan schijnzelfstandigheid. Maar vanwege de vele onduidelijkheden heeft de Belastingdienst nooit op de wet gehandhaafd. Aan dit zogenaamde ‘handhavingsmoratorium’ komt op 1 januari 2025 een einde.
Als de Belastingdienst schijnzelfstandigheid constateert, kan de Belastingdienst u straks correctieverplichtingen, boetes en naheffingsaanslagen opleggen. In principe kan een naheffing tot maximaal vijf jaar terug worden opgelegd. Dit kan alleen als er sprake is van kwaadwillendheid of als u een aanwijzing van de Belastingdienst niet hebt opgevolgd. Het kabinet heeft aangekondigd dat naheffingsaanslagen vanaf 1 januari 2025 in principe niet verder terug zullen gaan dan 1 januari 2025. Ook zullen werkgevers en werkenden tijdens een overgangsperiode van één jaar (tot 1 januari 2026) nog geen vergrijpboete ontvangen, als zij kunnen aantonen dat zij maatregelen nemen tegen schijnzelfstandigheid. Een vergrijpboete is maximaal 50% van de verschuldigde belasting.
Schijnzelfstandigheid voorkomen: hoe doet u dat?
Wij kunnen ons voorstellen dat u gebruik wilt blijven maken van zzp’ers, maar niet het risico wilt lopen op naheffingsaanslagen, correctieverplichtingen en boetes. Daarom geven we u graag een aantal tips. Hierbij is het goed om in het achterhoofd te houden dat de Belastingdienst kijkt naar hoe u in de praktijk met elkaar werkt. Als u en de zzp’er een overeenkomst van opdracht overeenkomen, maar daar in de praktijk een andere invulling aan geven, kan er toch sprake zijn van schijnzelfstandigheid. Met andere woorden, de Belastingdienst kijkt naar de feiten en niet (alleen) naar wat er op papier staat. Waar moet u nog meer op letten?
1. Overeenkomst
Ondanks het voorgaande moet u wél een overeenkomst gebruiken die voldoet aan wetgeving en rechtspraak. Hiervoor kunt u gebruikmaken van de goedgekeurde modelovereenkomsten van de Belastingdienst, maar u kunt de overeenkomst ook door ons laten opstellen of beoordelen. In de overeenkomst van opdracht moet bijvoorbeeld duidelijk een begin- en einddatum of een specifiek project zijn opgenomen.
2. Instructies
Als opdrachtgever van een zzp’er moet u zich zo veel mogelijk onthouden van het geven van gedetailleerde instructies. Beperk dus instructies ten aanzien van de uitvoering van het werk zo veel mogelijk, leg geen werktijden op, bepaal niet hoe de opdrachtnemer zich kan vervangen bij ziekte, geef ze geen vaste werkplek, et cetera. Op deze manier voorkomt u dat sprake is van schijnzelfstandigheid.
3. Uurtarief
In rechtspraak is bepaald dat de hoogte van de beloning van een opdrachtnemer een criterium is om te beoordelen of sprake is van een arbeidsovereenkomst of overeenkomst van opdracht. Het hanteren van een laag (uur)tarief wijst op de aanwezigheid van een gezagsverhouding, en daarmee op een arbeidsovereenkomst. De vergoeding die u betaalt moet dus hoger zijn dan in de sector normaalgesproken wordt betaald aan een werknemer.
Ook de manier van uitbetaling zal worden meegewogen in de beoordeling van de arbeidsrelatie. Als uitbetaling op factuurbasis per uur of per opdracht plaatsvindt, is dit een aanwijzing dat sprake is van een overeenkomst van opdracht. Kenmerkend voor een arbeidsovereenkomst is uitbetaling van een vergoeding per maand en op een vast moment.
4. Het ondernemerschap
Een ander belangrijk kenmerk van een zzp’er is dat hij/zij zich ook daadwerkelijk als ondernemer gedraagt. Zo moet een zzp’er ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel, ieder jaar verschillende opdrachtgevers hebben, met eigen materialen en apparatuur werken, zelf investeringen doen en acquisitie-activiteiten ondernemen. In dit kader is het ook van belang dat de opdrachtnemer zelfstandig zijn/haar administratie bijhoudt, belastingaangifte doet en facturen opstelt en verstuurt.
De opdrachtnemer moet bovendien zelf het ondernemersrisico dragen. Het gaat hierbij om risico’s die voor rekening van de opdrachtnemer komen en die een werknemer in loondienst niet loopt. Denk bijvoorbeeld aan loondoorbetaling tijdens ziekte. Een zzp’er is namelijk zelf verantwoordelijk voor misgelopen inkomsten in geval van ziekte. Afspraken die hierover gaan, horen in een overeenkomst van opdracht dus niet thuis.
Wat kunnen wij voor u doen?
Gelet op de naderende datum van 1 januari 2025 is het belangrijk om alert te zijn en de arbeidsrelatie met uw huidige zzp’ers te evalueren. Uiteraard kunnen wij u hierbij ondersteunen en van juridisch advies voorzien.
Zo hebben wij bijvoorbeeld de zzp-check ontwikkeld. Voor een vaste prijs van € 999,- (exclusief btw) beoordelen we per situatie of er mogelijk sprake is van schijnzelfstandigheid, brengen we de risico's en kansen in kaart en geven we u tijdens een gesprek bij ons op kantoor een helder advies.
Neem bij vragen gerust contact met ons op. Wij helpen u graag!
Door Isa Zoutberg
